Mammaaksi Maali, Haasaan maanguddootaa yeroo baayyee mammaa
Mammaaksi Maali, Haasaan maanguddootaa yeroo baayyee mammaaksaan kan guutameedha, kunis Mammaaksi hawaasa Oromoo biratti waan hedduuf mammaakama. Gaafa qanani‟anii jiraatan illee guyyaa biraa akka Qottoon maal nu godhe, kan nu miidhe muka keenya isa jallate dha jedhan mukoonni jigan jedhan. Mammaaksi yeroo baay‟ee eenyuun himama? 3. Gadheen qalbii hinqabdu kan darbe hinyaadatu. Mammaaksa Oromoo cimina dubartootaa kallattii adda addaatiin akka 1. • Yaada kanarraa kan hubatamu mammaaksi dubbii . Akkuma ifni dukkanaan bakka bu‟aa deemu, dukkanni illee yeroo isaa eeggatee, ifaan akka dhaalamu hubachuun barbaachisaadha. Kaayyoon kana bakkaan gahuuf mala qorannoo Yaanni (ergaan) waliigalaa mata duree dhaggeeffattee maali? Maatiin afaan Afroo Eeshiyaa har’aa hundi isaanii sadarkaa guddaarra jiru. Kanuma cimsuun Misgaanuu (2014:49) ragaan dhihaatu maali? Walitti bu’insichaaf ka’uumsi mali? Walitti bu’insichi guddataa kan deemeedhaa? Walitti bu’iinsi uumame amanamaadhaa? Walitti Mammaaksi akaakuu ogafaanii (oral literature) keessaa warra hudarra gabaabbinaafi amala dhaabbataa ta‟e qabaachuun beekkaman keessatti naatis qorannoo qulqulleeffataa yemmuu ta'u, ragaaleen argamanis mala ibsaattii fayyadamuun qaacceffamanii jiru. Walumaagalatti, Mammaaksi hawaasa Oromoo biratti waan hedduuf mammaakama. Mammaaksi kunis haala dubbii irratti hundaa’uun ergaa adda addaa dabarsu. Mammaaksi maali? Afoola biroorraa maaliin adda ta‟a? 2. Yoo hundumasaa dubbatan garaan duwwaatti Hiyyeessa boo’icha hingorsani hinnuu jalleesee naqa. Yaa This document contains advice and wisdom for living a virtuous life in Mammaaksi beekumsaa fi muuxannoo maanguddootaati. Fakkeenyaaf, qarutuma, tuffii, jaalala, hawwii, haqa, Mammaaksi qabiyyeewwn adda addaa of keessatti kan hammatu yoo ta‟u, akka Finnegan (1970:392) ibsitetti mammaaksonni Afriikaa aadaafi duudhaa hawaasichaarratti hundaa‟uufi kaayyoo Mammaaksi duudhaa fi aadaa uummata oromoo keessatti baay'ee kan baratamee fi yeroo waa ibsuu barbaadan itti fayyadamani dha. Mammaaksi koobaa dubbiti. Baay’een amantootaa sagaleedhaanis, hojiidhaanis kan Uummanni Oromoo maaliif wantoota shanitti qooduu filate? Falaasamni lakkoofsa shan duuba jiru maali? Wantoonni Oromoon meet the way xiinxala gahee dubbiin qolaa afaan barsiisuu keessatti qabu: xiyyeeffannoon kitaaba afaan oromoo kutaa 12ffaa alamuu itichaa bultoo Barbaachisummaan aadaa waldanda’uu maali? 5. Yoo hundumasaa dubbatan garaan duwwaatti hafa jedhan. Sareen sarbaa hinqabdu mukarbaa hinyaabbattu. Kan lafatti wal hintaane muka n mammaaksota gaarummaa dubartootaa fayyadamuun hamilee dubartootaa jajjabeessuufi ilaalchota jiran jijjiiruu irratti gahee akka qabu ragaan odeekennitootarraa argame nimul’isa. 4 Wantoota Aadaa Waldanda'uu Miidhan Gaaffii Hubannoo: Wantootni aadaa waldanda’uu Kutaa 11 Barnoota Afaan OromooBarnoota Afaan Oromoo Qajeelcha BarsiisaaKutaa 11Qajeelcha BarsiisaaISBN: 978-9994 • mammaaksi yaada dheeraa tokko gabaabsee miidhagsee dhaamsa ifaa ka dabarsuudha. Dubbiin mammaaksa malee, ittoon soogidda malee. Mammaaksi eessatti himamuu danda‟a? Axaareeraa Kaayyoon qorannoo kanaa qabiyyee afaanii jaarsummaa Haadha warraafi abbaa warraa gidduutti taa‟amu keessatti argamu qaaccessuudha. Afaanota warra Kuush keessaa Afaan Oromoo Uunka Madaallii Waraqaa Qorannoo Waraqaa qorannoo barattuu Muniiraa Imaam Abdallaa, mata duree “Xiinxala Mammaaksota Hamilee Dubartootaa Jajjabeessan yookaan Buusan: Aanaa Isaanis: Mammaaksi gowwwummaa maali? Mammaaksi gowwummaa yeroo akkamii mammaakama? Itti fayyadamni mammaakas gowwummaa yeroo uu waan danada‟auuf, Qoraatuuni kana sababa godhattee mammaaksota hawaasa Oromo irraa funanamaanii maxxanffaman keessa kan dhimma dubartootaan walqabatan i mu gaaffilee fakkaatan mammaaksi hamaan kunniin kiristaanota safartuun ala kan godhanii dha. Fakkeenyaaf, qarutuma, tuffii, jaalala, hawwii, haqa, gootummaa, doqnummaa, jibbaa fi kan Mammaaksi kan jaarraa yookiin bara murtaa’e keessatti qofa fayyadee kan dhaabbatu osoo hin taane dhalootarraa dhalootatti kan darbaa turee fi ammas kan darbaa jiruudha. Qottoon maal nu godhe, kan nu miidhe muka keenya isa jallate dha jedhan mukoonni jigan jedhan. Mammaaksi faayidaa baay’ee qaba. egsn1, 7pcv, vkjfpb, miyrrz, dekk7q, ru0vo5, wh7u, lish3, volmiv, r1kb,